三角函数

标准形式:f(x)=Asin(ωx+φ)f(x) = A \sin(\omega x + \varphi)

变换类型 变换后的函数表达式 参数变化 图象变化说明
标准形式 f(x)=Asin(ωx+φ) f(x)=A\sin(\omega x+\varphi) 振幅 AA,角频率 ω \omega ,初相 φ \varphi 振幅 A \vert A \vert ,周期 T=2πω T=\dfrac{2\pi}{\vert \omega \vert} ,相位由 φ \varphi 决定
横坐标变成原来的 k (k0)k \ (k \neq 0) y=f ⁣(x/k)=Asin ⁣(ωx/k+φ) y=f\!\left(x / k\right)=A\sin\!\left(\omega x / k + \varphi\right) ωωk \omega \to \dfrac{\omega}{k} 图象在水平方向伸缩:k>1k>1 时拉长,0<k<10<k<1 时压缩;周期变为 T=kT T'=kT
纵坐标变成原来的 k (k0)k \ (k \neq 0) y=kf(x)=kAsin(ωx+φ) y=kf(x)=kA\sin(\omega x+\varphi) AkA A\to kA 图象在竖直方向伸缩:振幅变为 kA \vert kA \vert k<0k<0 时还关于 xx 轴对称
向上移动 a (a>0)a \ (a>0) 个单位 y=f(x)+a=Asin(ωx+φ)+a y=f(x)+a=A\sin(\omega x+\varphi)+a 振幅、周期不变 整体上移 aa,中线变为 y=ay=a
向下移动 a (a>0)a \ (a>0) 个单位 y=f(x)a=Asin(ωx+φ)a y=f(x)-a=A\sin(\omega x+\varphi)-a 振幅、周期不变 整体下移 aa,中线变为 y=ay=-a
向左移动 a (a>0)a \ (a>0) 个单位 y=f(x+a)=Asin(ωx+ωa+φ) y=f(x+a)=A\sin(\omega x+\omega a+\varphi) 相位 φφ+ωa \varphi\to \varphi+\omega a 图象整体向左平移 aa
向右移动 a (a>0)a \ (a>0) 个单位 y=f(xa)=Asin(ωxωa+φ) y=f(x-a)=A\sin(\omega x-\omega a+\varphi) 相位 φφωa \varphi\to \varphi-\omega a 图象整体向右平移 aa

诱导公式

sin(π+α)=sinαcos(π+α)=cosαtan(π+α)=tanαsin(α)=sinαcos(α)=cosαtan(α)=tanαsin(πα)=sinαcos(πα)=cosαtan(πα)=tanαsin(π2α)=cosαcos(π2α)=sinαsin(π2+α)=cosαcos(π2+α)=sinα\def\arraystretch{1.5} \begin{array}{} \sin(\pi + \alpha) = -\sin \alpha & \cos(\pi + \alpha) = -\cos \alpha & \tan(\pi + \alpha) = \tan \alpha \\ \sin(-\alpha) = -\sin \alpha & \cos(-\alpha) = \cos \alpha & \tan(-\alpha) = -\tan \alpha \\ \sin(\pi - \alpha) = \sin \alpha & \cos(\pi - \alpha) = -\cos \alpha &\tan(\pi - \alpha) = -\tan \alpha \\ \sin \left(\dfrac{\pi}{2} - \alpha \right) = \cos \alpha & \cos \left(\dfrac{\pi}{2} - \alpha \right) = \sin \alpha \\[0.5em] \sin \left(\dfrac{\pi}{2} + \alpha \right) = \cos \alpha & \cos \left(\dfrac{\pi}{2} + \alpha \right) = - \sin \alpha \end{array}

三角恒等变换

cos(αβ)=cosαcosβ+sinαsinβcos(α+β)=cosαcosβsinαsinβsin(α+β)=sinαcosβ+cosαsinβsin(αβ)=sinαcosβcosαsinβtan(α+β)=tanα+tanβ1tanαtanβtan(αβ)=tanαtanβ1+tanαtanβ\begin{aligned} \cos(\alpha - \beta) &= \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta \\ \cos(\alpha + \beta) &= \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta \\ \sin(\alpha + \beta) &= \sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta \\ \sin(\alpha - \beta) &= \sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta \\ \tan(\alpha + \beta) &= \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta} \\ \tan(\alpha - \beta) &= \frac{\tan \alpha - \tan \beta}{1 + \tan \alpha \tan \beta} \end{aligned}

例题

例 1

(填空题)设 f(x)=2sinx+3cosxf(x) = 2\sin x + 3\cos x,若 f(x1)=f(x2)f(x_1) = f(x_2),且 x1x22nπ, nZx_1 - x_2 \neq 2n\pi,\ n \in \bf{Z},求 sin(x1+x2)\sin(x_1 + x_2) 的值。

解答

考虑和差化积公式或者辅助角公式。

这里用辅助角公式:f(x)f(x) 可以变为 13sin(x+φ)\sqrt{13} \sin (x + \varphi),其中 cosφ=213\cos \varphi = \dfrac{2}{\sqrt{13}}sinφ=313\sin \varphi = \dfrac{3}{\sqrt{13}}

f(x1)=f(x2)f(x_1) = f(x_2),即 sin(x1+φ)=sin(x2+φ)\sin (x_1 + \varphi) = \sin (x_2 + \varphi),有 x1+φ=x2+φ+2kπ (kZ)x_1 + \varphi = x_2 + \varphi + 2k\pi \ (k \in \bf{Z})x1+φ+x2+φ=π+2kπ (kZ)x_1 + \varphi + x_2 + \varphi = \pi + 2k\pi \ (k \in \bf{Z})

由于 x1x22nπ, nZx_1 - x_2 \neq 2n\pi,\ n \in \bf{Z},所以 x1+x2=π+2kπ2φ (kZ)x_1 + x_2 = \pi + 2k\pi - 2\varphi \ (k \in \bf{Z})

于是

sin(x1+x2)=sin(π+2kπ2φ)=sin2φ=2sinφcosφ=2×313×213=1213\begin{aligned} \sin(x_1 + x_2) &= \sin(\pi + 2k\pi - 2\varphi) \\ &= \sin 2\varphi \\ &= 2\sin \varphi \cos \varphi \\ &= 2 \times \frac{3}{\sqrt{13}} \times \frac{2}{\sqrt{13}} \\ &= \frac{12}{13} \end{aligned}

例 2

(填空题)将函数 g(x)=2cos2(x+π6)g(x) = 2\cos^2\left(x + \dfrac{\pi}{6}\right) 的图象向右平移 π4\dfrac{\pi}{4} 个单位长度得到函数 f(x)f(x),若 f(x)f(x)[0,m][0, m] 上恰有 22 个零点,求 mm 的取值范围。

解答

g(x)=cos(2x+π3)+1    f(x)=cos(2xπ6)+1=sin(2x+π3)+1g(x) = \cos\left(2x + \dfrac{\pi}{3}\right) + 1 \implies f(x) = \cos\left(2x - \dfrac{\pi}{6}\right) + 1 = \sin\left(2x + \dfrac{\pi}{3}\right) + 1

考虑到 x[0,m]x \in [0, m],那么令 t=2x+π3[π3,2m+π3]t = 2x + \dfrac{\pi}{3} \in \left[\dfrac{\pi}{3}, 2m + \dfrac{\pi}{3}\right]

要有 22 个零点,即 sint=1\sin t = -1,得 t=3π2+2kπ (kZ)t = \dfrac{3\pi}{2} + 2k\pi \ (k \in \bf{Z})

y=sinty = \sin t 的图象得,要包含 π3\dfrac{\pi}{3} 后的第二个满足 sint=1\sin t = -1tt,但不能包含第三个 sint=1\sin t = -1tt。即包含 t1=7π2t_1 = \dfrac{7\pi}{2},但不包含 t2=11π2t_2 = \dfrac{11\pi}{2}

有约束条件:

{2m+π37π22m+π3<11π2    19π12m<31π12\begin{cases} 2m + \dfrac{\pi}{3} \geq \dfrac{7\pi}{2} \\[0.5em] 2m + \dfrac{\pi}{3} < \dfrac{11\pi}{2} \end{cases} \implies \frac{19\pi}{12} \le m < \frac{31\pi}{12}

即实数 mm 的取值范围为 [19π12,31π12)\left[\dfrac{19\pi}{12},\dfrac{31\pi}{12}\right)

解三角形

例题

例 1

ABC\triangle ABC 的角 A,B,CA, B, C 对应的边分别为 a,b,ca, b, cA=π3A = \dfrac{\pi}{3},且 c>a>bc > a > bDDABAB 上,且 BD=2ADBD = 2ADCDCD 平分 ACB\angle ACB。求 sinC\sin C

解答

由正弦定理,在 ACD\triangle ACDBCD\triangle BCD 中,分别有:

{CDsinA=ADsinACDCDsinB=BDsinBAD\begin{cases} \dfrac{CD}{\sin A} = \dfrac{AD}{\sin \angle ACD} \\[1em] \dfrac{CD}{\sin B} = \dfrac{BD}{\sin \angle BAD} \\ \end{cases}

CDCD 平分 ACB\angle ACB,得 ACD=BAD    sinACD=sinBAD\angle ACD = \angle BAD \implies \sin \angle ACD = \sin \angle BAD

从而解得 sinA=2sinB\sin A = 2\sin B

代入 sinA=32\sin A =\dfrac{\sqrt{3}}{2},得 sinB=34\sin B = \dfrac{\sqrt{3}}{4}

c>a>bc > a > bC>A>BC > A > B,故 BB 为锐角,从而 cosB=1sin2B=134\cos B = \sqrt{1 - \sin^2 B} = \dfrac{\sqrt{13}}{4}

sinC=sin(A+B)=sinAcosB+cosAsinB=32134+1234=39+38\sin C = \sin(A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B = \dfrac{\sqrt{3}}{2} \cdot \dfrac{\sqrt{13}}{4} + \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{4} = \dfrac{\sqrt{39} + \sqrt{3}}{8}

因此,sinC=3+398\sin C = \dfrac{\sqrt{3} + \sqrt{39}}{8}

例 2

ABC\triangle ABC 的角 A,B,CA, B, C 对应的边分别为 a,b,ca, b, cMM 为边上所在直线上一点。若 AMBCAM \bot BCAM=34aAM = \dfrac{3}{4} a,求 (b+c)2bc\dfrac{(b+c)^2}{bc} 的最大值和最小值。

解答

一、求 min\min,用基本不等式即可。

因为 (b+c)2bc=b2+c2+2bcbc=bc+cb+22+2=4\dfrac{(b+c)^2}{bc} = \dfrac{b^2 + c^2 + 2bc}{bc} = \dfrac{b}{c} + \dfrac{c}{b} + 2 \geq 2 + 2 = 4,当且仅当 b=cb = c 时取等。

所以 (b+c)2bc\dfrac{(b+c)^2}{bc} 的最小值为 44

二、求 max\max,边的条件已尽,只能找角。思考高和底边要如何利用,一个想法是通过面积倒角。

因为 AMBCAM \bot BCAM=34aAM = \dfrac{3}{4} a,所以 SABC=12AMBCS_{\triangle ABC} = \dfrac12 AM \cdot BC,且 SABC=12bcsinAS_{\triangle ABC} = \dfrac12 bc \sin A

可得 34a2=bcsinA(1)\dfrac{3}{4} a^2 = bc \sin A \quad (1)

找到了一个等量关系,思考有什么公式同时有 a2,bca^2, bc,考虑余弦定理。

ABC\triangle ABC 中,由余弦定理得 b2+c2a2=2bccosAb^2 + c^2 - a^2 = 2 bc \cos A

代入 (1)(1) 式,整理得

b2+c2=bc(43sinA+2cosA)b^2 + c^2 = bc\left(\frac{4}{3} \sin A + 2 \cos A\right)

因此,

(b+c)2bc=43sinA+2cosA+2=(43)2+22sin(A+φ)+2=2313sin(A+φ)+22313+2\begin{aligned} \frac{(b+c)^2}{bc} &= \frac{4}{3} \sin A + 2 \cos A + 2 \\ &= \sqrt{\left(\frac{4}{3}\right)^2 + 2^2} \sin(A + \varphi) + 2 \\ &= \frac23 \sqrt{13} \sin(A + \varphi) + 2 \\ &\leq \frac23 \sqrt{13} + 2 \end{aligned}

当且仅当 sin(A+φ)=1\sin(A + \varphi) = 1 时取等。

对于 xsinA+ycosAx\sin A + y\cos A 的形式,最便捷的方法是使用辅助角公式。

(b+c)2bc\dfrac{(b+c)^2}{bc} 的最大值为 (2313+2)\left(\dfrac23 \sqrt{13} + 2\right)

三、总结

综上,(b+c)2bc\dfrac{(b+c)^2}{bc} 的最大值为 (2313+2)\left(\dfrac23 \sqrt{13} + 2\right),最小值为 44

复数

复数的一般表示及运算

z=a+bi(a,bR)z = a + b\text{i} \quad (a, b \in \bf{R})

z1=a+biz_1 = a + b\text{i}z2=c+d(a,b,c,dR)z_2 = c + d\text{i} \ (a, b, c, d \in \bf{R})

z1±z2=(a+c)±(b+d)iz1z2=(acbd)+(ad+bc)iz1z2=ac+bdc2+d2+bcadc2+d2i(z20)\begin{aligned} z_1 \pm z_2 &= (a + c) \pm (b + d)\text{i} \\[0.5em] z_1 z_2 &= (ac - bd) + (ad + bc)\text{i} \\[0.5em] \frac{z_1}{z_2} &= \frac{ac + bd}{c^2 + d^2} + \frac{bc - ad}{c^2 + d^2}\text{i} \quad (z_2 \neq 0) \end{aligned}

复数的三角表示及运算

z=a+biz=r(cosθ+isinθ)(a,b,r,θR)z = a + b\text{i} \Longleftrightarrow z = r(\cos \theta + \text{i}\sin \theta) \quad (a, b, r, \theta \in \bf{R})

其中 r=a2+b2 r = \sqrt{a^2 + b^2}

z1=r1(cosθ1+isinθ1)z_1 = r_1(\cos \theta_1 + \text{i}\sin \theta_1)z2=r2(cosθ2+isinθ2)z_2 = r_2(\cos \theta_2 + \text{i}\sin \theta_2)

z1z2=r1r2[cos(θ1+θ2)+isin(θ1+θ2)]z1z2=r1r2[cos(θ1θ2)+isin(θ1θ2)]\begin{aligned} z_1 z_2 &= r_1 r_2 [\cos(\theta_1 + \theta_2) + \text{i}\sin(\theta_1 + \theta_2)] \\[0.5em] \frac{z_1}{z_2} &= \frac{r_1}{r_2} [\cos(\theta_1 - \theta_2) + \text{i}\sin(\theta_1 - \theta_2)] \end{aligned}